Phòng và trị bệnh cho gà bằng tỏi

Tỏi có thể được dùng trong chăn nuôi gia cầm để hỗ trợ hạn chế bệnh đường hô hấp, giảm chi phí thuốc và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Tuy nhiên, các số liệu cụ thể từ thí nghiệm tại Mỏ Cày Nam chưa được kiểm chứng độc lập, và một số công thức liều dùng cần thận trọng. Bài viết tổng hợp thông tin tham khảo và khuyến nghị hỏi ý kiến bác sĩ thú y trước khi áp dụng.

Loài người biết dùng củ tỏi làm gia vị và làm thuốc từ thời kỳ đồ đá. Y học dân gian cổ truyền của các dân tộc cũng có nhiều kinh nghiệm dùng tỏi chữa bệnh. Các nhà khoa học cũng có hàng ngàn công trình nghiên cứu về tác dụng chữa bệnh và các chế phẩm làm thuốc từ củ tỏi ta.

Tỏi ta – tên khoa học là Allium sativum L, họ hành Alliaceae (trước kia gọi là họ hành tỏi Liliaceae). Cùng với tên tỏi có rất nhiều loại tỏi khác nhau như tỏi voi, tỏi Trung Quốc, tỏi Pháp, tỏi gấu, tỏi ngọc v.v. Nhưng chỉ có củ tỏi ta (Tỏi Lý Sơn) là được ưa chuộng dùng làm gia vị và làm thuốc, không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Vì tỏi ta củ nhỏ, thơm và có nhiều công dụng quý. Tiếng Anh gọi tỏi ta là Garlic để phân biệt với các loại tỏi khác gọi là Leek.
Hoạt chất trong củ tỏi
Trong tép tỏi tươi, các hợp chất sulfur là quan trọng nhất, có tỷ lệ cao nhất trong các loại rau quả (3,2%) khi tép tỏi còn nguyên: alliin (một hợp chất sulfur) và men allinase có lượng tương đương nhau. Mỗi thứ ở trong một ngăn riêng biệt. Khi giã nát củ tỏi, một phản ứng cực mạnh, tức thì giữa alliin và allinase sản sinh ra allicin. Allicin là một chất không bền, khi tiếp xúc với không khí sẽ được chuyển hóa thành diallyl disulfide, vinydithiin, afoene, là những chất có tác dụng dược lý đã kể trên (allicin là chất gây mùi tỏi tươi khi băm thái). Bằng phương pháp sắc ký lỏng cao áp người ta đã xác định được hàm lượng allicin trong tép tỏi tươi sau khi giã nát một phút đã đạt 63%. Nhưng sau 30 phút tiếp xúc với không khí chỉ còn 39% (vì đã chuyển hóa thành các chất nói trên). Trong môi trường hơi kiềm, phản ứng triệt để nhất. Trong môi trường hơi acid (pH = 5) phản ứng chậm 50 lần.
Tác dụng phòng chống ung thư
Tỏi làm giảm triglycerid và cholesterol trong máu tương tự clofibrat.
– Tỏi làm tăng hàm lượng cholesterol tốt (HDL) và giảm hàm lượng cholesterol xấu (LDL) do đó làm giảm các rối loạn chuyển hóa mỡ trong máu, chống xơ cứng động mạch vành, động mạch não, động mạch ngoại vi.
– Tỏi có thể làm hạ huyết áp tâm thu từ 20 -30mmHg và hạ huyết áp tâm trương từ 10 – 20mmHg.
– Tỏi chống sinh huyết khối tương đương với aspirin nhưng không có tác dụng phụ có hại như aspirin. Do đó dùng tỏi tươi hoặc chế phẩm tỏi thường xuyên hàng ngày sẽ có tác dụng điều hòa huyết áp, chống bệnh tăng huyết áp; bảo vệ tim mạch chống nhồi máu cơ tim và chống tai biến mạch máu não; đồng thời người bệnh phải thực hiện tốt các điều kiêng kỵ như với bệnh ung thư nói trên.
– Tác dụng giảm đường huyết (không độc hại và chống chỉ định như các thuốc chữa tiểu đường Tây y).
– Tỏi có tác dụng gia tăng sự phóng thích Insulin tự do trong máu, tăng cường chuyển hóa glucose trong gan – giảm lượng đường trong máu và trong nước tiểu (tác dụng tương đương với Tolbutamid, một loại sunfamid chữa tiểu đường type II). Do đó dùng tỏi thường xuyên hàng ngày có thể chữa bệnh tiểu đường type II cho người mắc bệnh từ 3 – 10 năm; đồng thời người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều cấm kỵ với người bệnh tiểu đường (từ bỏ các chất ngọt có chứa đường; thuốc lá; bia rượu; thức ăn chiên rán, quay, nướng; chất béo động vật, cùi dừa, dầu cọ. Hạn chế ăn muối, thịt có màu đỏ, ngũ cốc v.v.).
Tác dụng tăng cường hệ miễn dịch
Tỏi có tác dụng đáng kể lên hệ miễn dịch; tăng hoạt tính các thực bào lymphô cyte nhất là với thực bào CD4 giúp cơ thể bảo vệ màng tế bào chống tổn thương nhiễm sắc thể ADN; kháng virus; phòng chống nhiễm trùng.

Tỏi có nhiều tác dụng được cho là có lợi cho sức khỏe gia cầm như kháng khuẩn, kháng virus, hỗ trợ tiêu hóa và giảm mùi chuồng nuôi. Tuy nhiên, các thông tin chi tiết về hoạt chất, cơ chế và hiệu quả cụ thể chưa được kiểm chứng đầy đủ. Người nuôi nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp bổ sung nào, kể cả tỏi, để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho đàn gà.

Lưu ý: Thông tin về liều dùng và hiệu quả cụ thể trong bài viết này phần lớn dựa trên một bài đăng thứ cấp, chưa được kiểm chứng độc lập. Người chăn nuôi nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y hoặc cán bộ khuyến nông địa phương trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp nào. Không tự ý cho gà dùng thuốc của người, chất kích thích hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc.