មាន់ gà tre mini និងមាន់ gà tre mini/kiểng៖ ការជ្រើសរើស ការចិញ្ចឹម និងការថែទាំ

ទំព័រនេះជួយឲ្យអ្នកអានយល់ច្បាស់បន្ថែមអំពីមាន់ gà tre mini និងមាន់ gà tre mini/kiểng នៅពេលចិញ្ចឹមជាមាន់លម្អ ចាប់ពីប្រភពដើម លក្ខណៈរូបរាង ខ្សែពូជ/ក្រុមពេញនិយម ដល់វិធីចិញ្ចឹម ថែទាំ និងការពារជំងឺ។ ខ្លឹមសារនេះផ្អែកលើទិន្នន័យស្រាវជ្រាវ និងខាងលើកកម្ពស់កសិកម្ម (khuyến nông) មិនលើកទឹកចិត្តឲ្យដាក់មាន់ជល់ ឬភ្នាល់ទេ។ គោលបំណងគឺផ្តល់ព័ត៌មានជាក់ស្តែង ដើម្បីឲ្យអ្នកចិញ្ចឹមសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ។

ប្រភពដើម និងឈ្មោះហៅ

Viện Chăn nuôi បែងចែកមាន់ gà tre តូច ឲ្យខុសពីមាន់ gà tre Tân Châu និងមាន់ gà Tre miền Bắc ក្នុងក្រុមមាន់លម្អ; ទោះជាយ៉ាងណា ប្រភពនេះមិនបញ្ជាក់ថា “gà tre mini” ជាឈ្មោះហៅពេញនិយម ឬជាពាក្យបច្ចេកទេសចាត់ថ្នាក់ស្តង់ដារ ទេ។ ដូច្នេះ គួរយល់ថា “mini” ជាវិធីពិពណ៌នារូបរាងតូច មិនមែនកំណត់ជាមុនថាវាជាឈ្មោះខ្សែពូជដែលបានស្តង់ដារហើយ។

ស្រាវជ្រាវបានកត់ត្រាថា មាន់ gà Tre ត្រូវបានចិញ្ចឹមពេញនិយមនៅតំបន់ Đồng bằng sông Cửu Long ជាពិសេសនៅ Tiền Giang និង Bến Tre; ទោះជាយ៉ាងណា ព័ត៌មាននេះមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអះអាងថាពូជនេះមានប្រភពដើមពីតំបន់នេះទេ។ Viện Chăn nuôi ក៏បានកត់ត្រាមាន់ gà tre នៅតំបន់ភ្នំភាគជើង ផងដែរ។

មាន់ gà tre Tân Châu មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងតំបន់ Tân Châu, An Giang។ តាមការរាយការណ៍មួយរបស់ VTV ពូជមាន់លម្អនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការសម្រួលពូជ និងការធ្វើឲ្យសុទ្ធសាធជាច្រើនជំនាន់ ដោយមានសន្មត់ថាមានការបញ្ចូលគ្នារវាងមាន់ព្រៃ Tân Châu និងមាន់ gà tre Nhật Bản។ នេះជាព័ត៌មានអំពីប្រភពដើមតាមការរាយការណ៍ មិនមែនជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានដែលបានបញ្ជាក់ដោយការស្រាវជ្រាវហ្សែន ទេ។

លក្ខណៈរូបរាង និងការលូតលាស់

ក្នុងគំរូមាន់ gà Tre ដែលបានស្រាវជ្រាវ កូនមាន់អាយុមួយថ្ងៃជាធម្មតាមានស្នាមស្លាបខ្មៅរត់ពីក្បាលទៅខ្នង (49,73%)។ នៅអាយុ 20 សប្ដាហ៍ ពណ៌ត្នោតពេញនិយមនៅមាន់មេ (50,68%) ខណៈពណ៌លឿងពេញនិយមនៅមាន់ឈ្មោល (59,38%)។

ក្នុងស្រាវជ្រាវតាមដានមាន់ 135 ក្បាលពីអាយុ 1–24 សប្ដាហ៍ ទម្ងន់នៅអាយុ 24 សប្ដាហ៍ឈានដល់ 1.013,57 g/ក្បាលសម្រាប់មាន់ឈ្មោល និង 830 g/ក្បាលសម្រាប់មាន់មេ; នេះជាលទ្ធផលរបស់ហ្វូងដែលបានស្រាវជ្រាវ មិនមែនជាកម្រិតទម្ងន់អនុវត្តសម្រាប់ខ្សែមាន់ gà tre ទាំងអស់ទេ។ ឯកសារសង្ខេបអំពីមាន់មូលដ្ឋានវៀតណាមមួយ បានកត់ត្រាទម្ងន់មាន់ gà Tre នៅអាយុ 20 សប្ដាហ៍ក្នុងចន្លោះ 0,6–0,9 kg សម្រាប់មាន់ឈ្មោល និង 0,5–0,6 kg សម្រាប់មាន់មេ។ ភាពខុសគ្នាជាមួយទិន្នន័យ 24 សប្ដាហ៍ក្នុងស្រាវជ្រាវឯកជន អាចពាក់ព័ន្ធនឹងអាយុ ហ្វូង និងលក្ខខណ្ឌចិញ្ចឹមខុសៗគ្នា។

សម្រាប់មាន់ gà Tre Tân Châu ចិញ្ចឹមជាមាន់លម្អ ប្រភព Khuyến nông Hà Tĩnh បានឲ្យដឹងថាទម្ងន់មាន់ឈ្មោលប្រហែល 800 g–1,2 kg និងមាន់មេ 700–800 g/ក្បាល។ នេះជាទិន្នន័យរបស់ខ្សែ Tân Châu មិនគួរយកជាស្តង់ដារទូទៅសម្រាប់មាន់ gà Tre មូលដ្ឋានទេ។

ខ្សែពូជ និងស្តង់ដារសម្រស់

មាន់ gà Tân Châu ជាញឹកញាប់ត្រូវបានចិញ្ចឹមសម្រាប់ធ្វើជាមាន់លម្អ; Viện Chăn nuôi ក៏ចាត់ Tân Châu ទៅក្នុងក្រុមមាន់លម្អ និងបញ្ជាក់ថាអ្នកចិញ្ចឹមនៅ Long Xuyên បានបន្តជ្រើសរើស និងអភិវឌ្ឍខ្សែនេះ។ លក្ខណៈរូបរាងដែលតែងតែត្រូវបានផ្តោតសំខាន់សម្រាប់មាន់ gà Tân Châu លម្អ រួមមាន ជើងខ្លី ស្លាបរលោង; មាន់ឈ្មោលមានពងក ឬបោម (bờm) និងស្លាបចុងក្រោយ (mã) វែង ក្រាស់ ស្លាបសងខាងគ្របជិតដល់ចុងជើង កន្ទុយវែង និងក្រាស់។

ខ្សែ ឬក្រុមដែលជួបញឹកញាប់រួមមានមាន់ gà Tre មូលដ្ឋាន និងមាន់ gà tre Tân Châu; Viện Chăn nuôi ក៏បានកត់ត្រាមាន់ gà tre miền Bắc ក្នុងក្រុមមាន់លម្អ។ ស្រាវជ្រាវអំពីមាន់ gà Tre បង្ហាញថាពណ៌ស្លាបមានភាពចម្រុះ ប៉ុន្តែមិនបានផ្តល់បញ្ជីផ្លូវការអំពីប្រភេទពណ៌ពាណិជ្ជកម្មទេ។

មាន់ gà Tre ត្រូវបានចិញ្ចឹមយកសាច់ បន្ថែមពីលើគោលបំណងធ្វើជាមាន់លម្អ។ ស្រាវជ្រាវបង្ហាញថាមាន់មានរូបរាងតូច លូតលាស់យឺត ប៉ុន្តែទិន្នផលសាច់ និងគុណភាពសាច់សម្រេចបានតាមស្តង់ដារនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលបានស្ទង់មតិ។ Viện Chăn nuôi កត់ត្រាថាប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ខ្លះនៃ Nam Bộ កាលពីមុនធ្លាប់ប្រើមាន់ gà Tre ទំហំធំសម្រាប់ជល់; នេះជាការពិពណ៌នាអំពីទម្លាប់ប្រើប្រាស់ មិនមែនជាសំណើឲ្យចិញ្ចឹម ឬរៀបចំការជល់មាន់ទេ។

ការចិញ្ចឹម និងការថែទាំ

ទ្រុងចិញ្ចឹមគួរស្ថិតនៅកន្លែងខ្ពស់ ស្រឡះ ខ្យល់ចេញចូលល្អ ស្ងួត និងងាយសម្អាត។ ត្រូវផ្តល់អាហារ និងទឹកស្អាត សម្អាតលូអាហារ/លូទឹកជាញឹកញាប់ ហើយគ្រប់គ្រងការចេញចូលរបស់មនុស្ស និងសត្វចិញ្ចឹមថ្មីៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនាំមេរោគចូលហ្វូង។ សម្រាប់មាន់លម្អ ប្រភពប្រឹក្សា Khuyến nông Hà Tĩnh បានលើកឡើងអំពីការរៀបចំទ្រុងឲ្យមានពន្លឺគ្រប់គ្រាន់ អោយមាន់ហាលថ្ងៃ និងងូតខ្សាច់ជាញឹកញាប់ ដើម្បីជួយរក្សាសម្រស់ស្លាប; កន្លែងងូតត្រូវជៀសវាងសំណើម និងទឹកដក់។

ស្រាវជ្រាវអំពីរបបអាហារសម្រាប់មាន់ gà Tre អាយុ 17–40 សប្ដាហ៍ ដែល Viện Chăn nuôi បានសង្ខេប បង្ហាញថាកម្រិតប្រូតេអ៊ីនឆៅមិនតិចជាង 18% និង lysine 0,85% សមស្របក្នុងលក្ខខណ្ឌស្រាវជ្រាវ; របបអាហារជាក់ស្តែងត្រូវកែសម្រួលតាមអាយុ និងគោលបំណងចិញ្ចឹម។ លទ្ធផលស្រាវជ្រាវដែលបានផ្សព្វផ្សាយតាមមូលដ្ឋានទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រជាតិ បាននិយាយថារបបអាហារសម្រាប់មាន់ gà Tre អាយុ 1–8 សប្ដាហ៍មាន ME 2.950 kcal/kg ប្រូតេអ៊ីនយ៉ាងតិច 18% និង lysine 0,85%; នៅដំណាក់កាល 8–15 សប្ដាហ៍ របបអាហារមាន ME 2.750 kcal/kg ប្រូតេអ៊ីន 16% និង lysine អប្បបរមា 0,70%។

ការសាកល្បងលើមាន់ gà Tre អាយុ 4–14 សប្ដាហ៍បង្ហាញថាបរិមាណអំបិលក្នុងទឹកផឹកលើស 0,2% ធ្វើឲ្យការលូតលាស់ធ្លាក់ចុះ។ នៅកម្រិត 0,4–0,8% សូចនាករខ្លះនៃការលូតលាស់ និងសាច់មាន់ធ្លាក់ចុះយ៉ាងមានន័យ; ដូច្នេះ មិនគួរលាយទឹកប្រៃឲ្យហ្វូងដោយខ្លួនឯងទេ។

សុខភាព និងការពារជំងឺ

Khuyến nông Quốc gia កំណត់ថា Newcastle និងជំងឺផ្តាសាយបក្សី (cúm gia cầm) ជាជំងឺដែលត្រូវការពារជាមុនដោយ vaccine។ កាលវិភាគ vaccine និងណែនាំអនាម័យសត្វ ត្រូវយោងតាមស្ថានភាពក្នុងមូលដ្ឋាន អាយុក្រុម និងការណែនាំរបស់អាជ្ញាធរសត្វ។ Khuyến nông Quốc gia ក៏បានលើកឡើងអំពីជំងឺ cầu trùng និងជំងឺផ្លូវដង្ហើម CRD នៅមាន់។ វិធានការពារមូលដ្ឋាន រួមមានរក្សាទ្រុងឲ្យស្ងួតស្អាត សម្អាតសម្លាប់មេរោគ បំបែកដាក់ឲ្យឆ្ងាយសត្វដែលសង្ស័យឈឺ និងសួរបុគ្គលិកសត្វនៅពេលហ្វូងមានសញ្ញាមិនប្រក្រតី។

ក្នុងការសាកល្បងលើមាន់ gà Tre 480 ក្បាលចាប់ពីអាយុ 4 សប្ដាហ៍ ក្រុមដែលបន្ថែម probiotic ទៅក្នុងទឹកផឹក បានទទួលទម្ងន់ចុងវគ្គ 1.032 g/ក្បាល ប្រៀបធៀបនឹង 981,6 g នៅក្រុមត្រួតពិនិត្យ។ ស្រាវជ្រាវក៏បានកត់ត្រាថា Salmonella spp. និង E. coli ក្នុងលាមកថយចុះនៅក្រុមដែលប្រើ probiotic និងអាស៊ីតសរីរាង្គ។ នេះជាលទ្ធផលសាកល្បង មិនមែនជាពិធីការព្យាបាលជំងឺទេ។

ស្រាវជ្រាវហ្សែនអភ័យឯកសិទ្ធិ (di truyền miễn dịch) ឆ្នាំ 2026 បានរកឃើញបម្រែបម្រួល BG1*VN54 នៅក្នុងប្រជាជន Tre និងកត់ត្រាភាពចម្រុះ allele នៅ locus អភ័យឯកសិទ្ធិនេះ។ ការរកឃើញនោះបង្ហាញពីភាពចម្រុះហ្សែន មិនមែនបង្ហាញថាមាន់ gà Tre មានភាពធន់នឹងជំងឺណាមួយជាក់លាក់ទេ។

ការអភិរក្ស និងស្រាវជ្រាវ

តារាងស្ថានភាពពូជក្នុងឯកសារ FAO ឆ្នាំ 2006 ចាត់មាន់ gà Tre ទៅក្នុងក្រុមដែលចំនួនកំពុងថយចុះ; នេះជាការវាយតម្លៃតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ មិនមែនបញ្ជាក់ស្ថានភាពអភិរក្សបច្ចុប្បន្ននៃប្រជាជនទេ។ Viện Chăn nuôi កត់ត្រាភារកិច្ចការប្រើប្រាស់ និងអភិវឌ្ឍធនធានហ្សែនមាន់ gà Tre ក្នុងអំឡុង 2012–2015។

ស្រាវជ្រាវអំពីមាន់ gà Tre ក៏ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាមួយ DOI 10.12982/VIS.2025.006 និង DOI 10.12982/VIS.2025.014 បង្ហាញពីការចាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចំពោះអាហារូបត្ថម្ភ និងអភ័យឯកសិទ្ធិរបស់ពូជនេះ។