មាន់ Đông Tảo៖ ពូជមាន់មូលដ្ឋានមានតម្លៃខ្ពស់របស់ខេត្ត Hưng Yên

ទំព័រនេះជួយអ្នកស្វែងយល់អំពីមាន់ Đông Tảo ដែលជាពូជមាន់មូលដ្ឋានមានតម្លៃខ្ពស់របស់វៀតណាម ចាប់ពីប្រភពកំណើត លក្ខណៈរូបរាងខាងក្រៅ ខ្សែ/ប្រភេទរងនៃមាន់ បច្ចេកទេសចិញ្ចឹម និងថែទាំសុខភាព រហូតដល់ការងារអភិរក្សធនធានហ្សែន ព្រមទាំងការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដែលពាក់ព័ន្ធ។ ខ្លឹមសារត្រូវបានសរុបចេញពីប្រភពឯកសារផ្លូវការ ជួយឲ្យអ្នកមានទស្សនៈទូលំទូលាយ និងត្រឹមត្រូវអំពីពូជមាន់នេះ។

ប្រភពកំណើតរបស់មាន់ Đông Tảo

មាន់ Đông Tảo មានប្រភពកំណើតពីឃុំ Đông Tảo ស្រុក Khoái Châu ខេត្ត Hưng Yên ដែលស្ថិតនៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេក្រហម។ ឯកសាររបស់ Viện Chăn nuôi បានកត់ត្រាថា ពូជមាន់នេះមាននៅភូមិ Đông Tảo តាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង។ តាមឯកសារវប្បធម៌មូលដ្ឋាន មាន់ Đông Tảo ធ្លាប់ត្រូវបានជ្រើសជាអំណោយសម្រាប់ថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ និងប្រើក្នុងពិធីបូជា ពិធីសាសនា និងពិធីបុណ្យទាន។ នេះជាប្រពៃណីដែលបានបន្តបន្ទាប់មក មិនមែនជាភស្តុតាងដើម្បីកំណត់ប្រភពកំណើតដើមជាក់លាក់របស់ពូជមាន់នេះទេ។

លក្ខណៈរូបរាងខាងក្រៅដែលងាយស្គាល់

មាន់ Đông Tảo ងាយស្គាល់ដោយសារខ្លួនធំ ទ្រូងទូលាយ ភ្លៅវែង និងជើងពណ៌ក្រហមមួយគូដែលធំខ្លាំង ម្រាមជើងខ្លី បាតជើងក្រាស់ សំបកជើងជាសាច់រៀបជាជួរៗ; ក្បាលជាញឹកញាប់ត្រូវបានប្រៀបធៀបដូចជា “củ tre”។ ស្លាបមាន់មានភាពប្រែប្រួលពណ៌ច្រើន៖ មាន់ឈ្មោលជាទូទៅត្រូវបានពណ៌នាថាមាន “mã mận” ឬ “mã lĩnh” ខណៈមាន់មេទមាន “mã chuối”, “mã sẻ” ឬ “mã thó”។ ទាំងនេះជាឈ្មោះហៅពណ៌ស្លាប មិនមែនជាឈ្មោះពូជដាច់ដោយឡែកទេ។

ខ្សែ/ប្រភេទរង និងទម្ងន់

អត្ថបទផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មអំពីពូជមាន់ពិសេសមួយចំនួន បានលើកឡើងកម្រិត 2,4–2,6 kg សម្រាប់មាន់ឈ្មោល និង 1,7–1,9 kg សម្រាប់មាន់មេទ ព្រមទាំងចំណុចសម្គាល់វ័យ “hậu bị” ប្រហែល 23–24 សប្តាហ៍; អត្ថបទមិនបានបញ្ជាក់ថានេះជាមាត្រដ្ឋានពិសេសរបស់មាន់ Đông Tảo ទេ។ កម្រិតទាំងនេះក៏មិនមែនជាទម្ងន់អតិបរមារបស់មាន់ពេញវ័យដែរ។ លេខទិន្នន័យដែលត្រូវគ្នានោះស្របតាមទិន្នន័យក្នុងអត្ថបទកាសែត ប៉ុន្តែបានបង្ហាញជាទម្រង់មធ្យមការេតិចបំផុត (LSM ± SE) មិនមែនមធ្យមឆៅទេ៖ ឈ្មោល 3.394,75 ± 27,03 g (n=40), មេទ 2.815,20 ± 11,03 g (n=200)។ ឯកសារមរតកវប្បធម៌មូលដ្ឋានបានកត់ត្រាថា មាន់ពេញវ័យជាទូទៅត្រូវបានបែងចែកតាមកម្រិតអប្បបរមា 4,5 kg សម្រាប់ឈ្មោល និង 3,5 kg សម្រាប់មេទ។ នេះជាលក្ខណៈវាស់វែងតាមបទពិសោធន៍ដែលបានពណ៌នានៅមូលដ្ឋាន មិនមែនជាកម្រិតទម្ងន់ស្តង់ដារដែលអនុវត្តលើគ្រប់ក្បាលទាំងអស់ទេ។

ការចិញ្ចឹម និងការថែទាំ

ប្រភពបច្ចេកទេសផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មបានពិពណ៌នាថា មាន់ gà Đông Tảo ជាពូជសកម្មរហ័សរហួន ហើយបានណែនាំឲ្យចិញ្ចឹមបែបលែងដើរព្រៃក្នុងសួន។ មាន់ត្រូវបានចិញ្ចឹមសម្រាប់យកសាច់ ខណៈដែលមាន់ដែលមានរូបរាងស្រស់ស្អាត ត្រូវបានជ្រើសរើសដើម្បីដាក់តាំង បង្ហាញ និងចូលប្រកួត។ ការប្រកួតមាន់ gà Đông Tảo ត្រូវបានរៀបចំឡើង ដើម្បីជ្រើសរើសមាន់ដែលស្អាត សុទ្ធពូជ រួមចំណែករក្សាទុកធនធានហ្សែន និងផ្សព្វផ្សាយផលិតផល។ ដូច្នេះ តួនាទីជាមាន់លម្អ និងការចូលប្រកួតរបស់ពូជមាន់នេះ មានមូលដ្ឋានឯកសារយោងច្បាស់លាស់។ ប្រភពផ្លូវការអំពីពូជ បេតិកភណ្ឌ និងការស្រាវជ្រាវ ដែលត្រូវបានពិនិត្យឡើងវិញ បានពិពណ៌នាថា មាន់ gà Đông Tảo ជាចម្បងជាមាន់សាច់ មាន់ប្រកួត និងជាអំណោយបូជាប្រពៃណី ប៉ុន្តែមិនបានកំណត់ថានេះជាពូជមាន់ជល់ទេ។ ដូច្នេះ មិនគួរអះអាងថាពូជមាន់នេះមានប្រពៃណីជល់មាន់ទេ ប្រសិនបើមិនទាន់មានប្រភពដែលគួរជឿទុកចិត្តឯករាជ្យជាក់លាក់។

ឯកសារអំពីចំណេះដឹងនៃការចិញ្ចឹមមាន់នៅ Đông Tảo បានពណ៌នាគំរូបែបពាក់កណ្តាលលែងចិញ្ចឹម (bán chăn thả) ដោយដាក់ទ្រុងនៅកន្លែងខ្ពស់ស្ងួត ខ្យល់ចេញចូលល្អ ជៀសវាងខ្យល់បក់ចូល និងទឹកភ្លៀងបោកចូល។ ទិសអាគ្នេយ៍ត្រូវបានលើកឡើងថាជាទំនៀមទម្លាប់មូលដ្ឋាន។ ប្រភពនេះបានលើកឡើងដង់ស៊ីតេ 4–5 ក្បាល/m² និងសមាមាត្រ ឈ្មោល:មេទ 1:8–1:10 នៅដំណាក់កាលមាន់ដាក់ពង នៅពេលមាន់ឈ្មោល និងមាន់មេទត្រូវបានចិញ្ចឹមរួមគ្នា; មិនបានហៅនេះថាជាដំណាក់កាល “ghép đàn” ទូទៅទេ។ ឯកសារមូលដ្ឋានបានបញ្ជាក់ថា របបអាហារប្រែប្រួលតាមអាយុ៖ កូនមាន់ស៊ីពោត និងស្រូវកិន; មាន់ធំត្រូវបានបន្ថែមពោត ស្រូវ បន្លែបៃតង និងប្រភពប្រូតេអ៊ីនដូចជា ត្រី ឬដង្កូវ។ នេះជាទំនៀមទម្លាប់ដែលបានកត់ត្រា មិនមែនជារបបអាហារស្តង់ដារសម្រាប់គ្រប់ហ្វូងទាំងអស់ទេ។

សុខភាព និងការការពារជំងឺ

ប្រភពបច្ចេកទេសបានផ្តោតលើហានិភ័យសុខភាព រួមមានជំងឺ Newcastle, ជំងឺផ្តាសាយបក្សី H5N1 និងជំងឺ tụ huyết trùng។ សេចក្តីណែនាំតម្រូវឲ្យចាក់វ៉ាក់សាំងការពារ និងរំលឹកចាក់វ៉ាក់សាំងមួយចំនួនឡើងវិញក្រោយ 5–6 ខែ ប៉ុន្តែកាលវិភាគជាក់លាក់ត្រូវអនុវត្តតាមសេចក្តីណែនាំរបស់ពេទ្យសត្វមូលដ្ឋាន និងផលិតផល។ រោគសញ្ញាខ្សក់ខ្សក់ ហូរទឹកច្រមុះ រលាកប្រហោងច្រមុះ និងលូតលាស់យឺត គឺជាសញ្ញាដែលប្រភពផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មលើកឡើងសម្រាប់ជំងឺផ្លូវដង្ហើមពាក់ព័ន្ធនឹង Mycoplasma; ស្ថានភាពអាចធ្ងន់ធ្ងរជាងមុននៅពេលរួមផ្សំជាមួយ E. coli។ ការវាយតម្លៃ និងការដោះស្រាយត្រូវធ្វើតាមការណែនាំពីពេទ្យសត្វ។ នៅពេលសង្ស័យថាមាន់ឆ្លងជំងឺ អ្នកគួរទាក់ទងពេទ្យសត្វ ដើម្បីទទួលបានសេចក្តីណែនាំជាក់លាក់ កុំប្រើថ្នាំដោយខ្លួនឯង។

ការអភិរក្សធនធានហ្សែន

Viện Chăn nuôi បានឲ្យដឹងថា ពូជមាន់នេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងកម្មវិធីអភិរក្សមូលនិធិហ្សែនសត្វចិញ្ចឹមតាំងពីឆ្នាំ 1992 នៅពេលដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ក្នុងក្រុមមានហានិភ័យផុតពូជ ដោយសារផលិតភាពទាប។ ប្រភពនេះមិនបានផ្តល់ការចាត់ថ្នាក់ហានិភ័យបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីជំនួសការវាយតម្លៃនោះទេ។ ចំណេះដឹងប្រជាប្រិយអំពីការចិញ្ចឹម និងការកែច្នៃមាន់ Đông Tảo ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុង Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia តាម Quyết định 1743/QĐ-BVHTTDL ថ្ងៃទី 10/6/2025។ នេះជាការទទួលស្គាល់តម្លៃវប្បធម៌ មិនមែនជាការចាត់ថ្នាក់អភិរក្សជីវវិទ្យាទេ។

ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ

ការស្រាវជ្រាវហ្សែនលើពូជមាន់ដើមកំណើតវៀតណាម 4 ពូជ ដែលរួមមាន មាន់ gà Đông Tảo បានកត់ត្រាសមាមាត្រការបង្កាត់ជិតស្និទ្ធតាមហ្សែន (genomic inbreeding coefficient) ដែលបង្ហាញថាមានកម្រិតស្មើភេទ (homozygosity) ខ្ពស់ 10–20% នៅក្នុងពូជដែលបានស្ទង់មតិ។ គំរូមួយចំនួនមានបុគ្គលកាត់ពូជ បង្ហាញថាត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើការសម្គាល់ពូជ និងការគ្រប់គ្រងហ្វូងសម្រាប់ការអភិរក្ស។ DOI: 10.1111/jbg.12723។ តម្លៃ 0,54–0,55 នៅក្នុងខ្សែពូជ Đông Tảo 2 ខ្សែ ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថាជា ភាពមិនស្មើភេទដែលរំពឹងទុក (expected heterozygosity) ប្រៀបធៀបទៅនឹង 0,60 នៅក្នុងខ្សែពូជមាន់ gà Móng 2 ខ្សែ មិនគួរហៅវាថាជា ប្រេកង់ភាពមិនស្មើភេទដែលសង្កេតឃើញ (observed heterozygosity) ទេ។ ការស្រាវជ្រាវមួយលើកូនមាន់ 250 ក្បាល ពីមួយៗនៃពូជ Đông Tảo និងមាន់ gà Hồ បានបង្ហាញថា ពូជទាំងពីរមានការលូតលាស់ស្រដៀងគ្នា ក្នុងលក្ខខណ្ឌសាកល្បង។ ប្រសិទ្ធភាពបំលែងចំណីទាបជាងមាន់សាច់ពាណិជ្ជកម្ម ហើយក្រុមអ្នកនិពន្ធយល់ថា ការសម្លាប់សម្រាប់យកសាច់ក្នុងចន្លោះ 16–20 សប្តាហ៍ អាចសមស្របជាងចំណុច 28 សប្តាហ៍ ក្នុងការសាកល្បង។ DOI: 10.3390/ani10030408។ កម្រិត 94,92 ពង/មាន់ញី ក្នុងរយៈពេល 52 សប្តាហ៍ ត្រូវបានគណនាលើមាន់ញី Đông Tảo 36 ក្បាល; 32 គឺជាចំនួនមាន់ញីដែលមានទិន្នន័យអំពីបរិមាណចំណី បន្ទាប់ពីមាន់ញី 4 ក្បាល ត្រូវបានដកចេញពីការតាមដានសូចនាករនេះ។ អត្រា 78,59% ពងមានកូនលើចំនួនពងភ្ញាស់សរុប និង 58,95% ពងញាស់លើចំនួនពងភ្ញាស់សរុប ស្របតាមការស្រាវជ្រាវ។